Genleriniz Obezite ve Diyabet Riskinizi hatta GLP-1 RA İğnesi İhtiyacınız Olup Olmayacağını önceden söyleyebilir

Obezite ve tip 2 diyabetin paylaştığı genetik zemini haritalayan kapsamlı bir çalışma, her iki hastalık için de geçerli tek bir metabolik polijenik risk skoru geliştirdi. Cell dergisinde yayınlanan calısmaya gore  8,5 milyondan fazla bireyden derlenen verilerle oluşturulan birçok farklı geni içeren bu skor, günümüzde kullanılan bir çok faktöre göre çok daha basarılı oluyor.

Araştırmacılar, obezite ve tip 2 diyabetle ilişkili 20 farklı metabolik özelliğin çok kökenli (multi-ancestry) genome çapında ilişkilendirme çalışmalarını bir araya getirerek MetPRS adını verdikleri biyolojik açıdan zenginleştirilmiş bir metabolik polijenik risk skoru türetti. Bu skor obeziteye özelleştirilmiş (O-MetPRS) ve tip 2 diyabete özelleştirilmiş (D-MetPRS) olmak üzere iki versiyona ayrıldı.

Model altı farklı soy gruplarında test edildi ve her birinde mevcut tek hastalık odaklı polijenik risk skorlarına göre daha başarılı bulundu. Yani skor yalnızca Avrupalı değil Afrikalı, Asyalı ve diğer kökenlerden bireyler için de geçerli sonuçlar verdi. Polijenik risk skorlarının çoğunlukla Avrupa kökenli geliştirildiği düsünüldüğünde bu çok önemli bir sonuç.

En dikkat çekici bulgulardan biri de, O-MetPRS ve D-MetPRS'in en yüksek ilk %10 risk dilimindeki bireylerde, orta risk grubuna kıyasla GLP-1 RA (yani Ozempic, Mounjaro gibi ilaçlar ) başlama ihtimalinin de yaklaşık 2 kat yüksek olduğu görüldü.

Dr. Genco Yücel Ne Diyor?

Bu çalışmayı okuyunca aklıma hemen sürekli söylediğim bir sey geldi. Genetik risk skoru yüksek ise, hastaya yaklaşım daha agresif olmaktadir. Risk hastalık demek değil ama yaklaşımı kullanılan testleri, tedavileri değiştirebilen bir veri. Bu arastırmaya göre genetik risk skoru yüksek olan bireylerin ilerleyen dönemde GLP1-RA grubu ilaçlara ihtiyaç duyma olasılığı iki kat daha fazla. Elbette çok yeni bir bulgu ama, araştırma polijenik risk skoru yüksek ise doktora hastasına ilacı vakit geçirmeden başla tavsiyesinde bulunuyor. Bu çoğu genetik risk skoru araştırmasının aksine tedavi yönlendirmesini de sonucuna eklemis görünüyor.

Tabii genetik olarak yüksek riskli bireyler bu ilaçlara daha erken, daha agresif biçimde yöneltilebilir mi? Henüz bunu destekleyen sadece bu konuya odaklanan net araştırma yok. Ama genetik yatkınlık ile tedavi yanıtını birbirine bağlayan bu yaklaşım, kişiselleştirilmiş tıbbın nereye gittiğini çok güzel gösteriyor.

Bugüne kadar risk var ama yapacak bir şey yoktan genetik risk ile tedavide hangi ilaç kullanım ilişkisine geçmek, polijenik risk skorlarını nasil kullanacağımızı da gösteriyor.