Vücudun savaşçıları, bağışıklık hücreleri olan T hücreleri kanser hücreleri ile savaşacak, şekilde eğitilmeleri, savaşta kullanılan fabrikalarda üretilen füzeler gibi vücut dışında geliştirilmeleri sonrası, doğru zamanında hastaya verilirse hayat kurtarıcı olabiliyorlar.
Hastalardan alınan T hücrelerine genetik bazı manipülasyonlarla CAR (“chimeric antigen receptor”) denilen yüzeysel proteinlerin yapıştırılıp hastaya geri verilmesi olarak özetlenebilecek, CAR-T tedavi yaklaşımı geliştirilmesi zaman alan ve pahalı bir tedavi şekli.
Günümüzde üzerinde çalışılan ise CAR-T hücrelerini hastanın kendi vücudunda üreterek bu süreci hızlandırmak.
Bugüne kadar bildirilen ilklerden olan bir araştırmada bir nevi kan kanseri, multipl myelom olan 4 hastada vücutta (in vivo) üretilen CAR-T hücreleri kemik iliğindeki kanser hücrelerini yok etmeyi başardı. Daha önce, bu yaklaşımın denemelerinde ciddi yan etkiler görülürken bu sefer yan etkiler de çok hafif ve geçici olarak gözlendi.
ABDde 2027’den beri yapılan CAR-T hücre tedavisinde, bilim adamları T hücrelerini bir virüs ile enfekte edip CAR genini bu hücrelere yerleştirebiliyorlar. Bu şekilde günümüzde artık standard hale gelen multipl myelom tedavisinde kullanabiliyorlar. Ancak tedaviyi hazırlama süresinin uzunluğu nedenli bazı hastalara bu ilaç zamanında verilemezken, yüzbinlerce doları bulabilen yüksek maliyetleri nedeniyle de çoğu hasta bu tedaviden faydalanamıyor. Bu yüzden in vivo (vucutta) CAR-T hücresi üretmek çok cekici görünüyor. Araştırmada, genetiği ile oynanmış bir virüs, lentivirüs, vücuda veriliyor. Virus T hücrelerine yayılarak, bir çeşit onları enfekte ediyor ve kendi DNAsındaki CAR dizilimini, T hücrelerine aktarıyor. Hücre kendisi bu CAR-T reseptörlerini üretiyor. Bu sayede kanser hücrelerine yapışıp onları yok edebilecek hale geliyor.
Bildirilen araştırmada, Kelonia firmasının ürettiği virusler ile, günümüzde yapılan tedavilere göre tedavi edilemez seviyede hastalığı olan 4 hastada da 1 ay sonrasında kemik iliğinde kanser hücresi kalmamış. Bir hastanın bildirilen sonucuna göre 5. ayda dahi kanser hücresi görülmemiş.
DR GENCO YÜCEL NE DiYOR?
Tedavisi neredeyse imkansız bir hastalık icin çok önemli bulgular bunlar. Tabii sonuca zıplamak icin erken. Büyük olasılıkla tedavi gören hastalarda ne olduğunu bir kaç sene izleyip görmek gerekecek. Lentivirüslerle yaratılan bu suni enfeksiyonun başka hastalıklara, kanserlere yol açıp açmadığını görmek de gerekecek. Kelonia firmasi bu tedaviyi daha çok hasta üzerinde denemeyi hedeflerken, bu teknoloji üzerinde çalışan firmalardan Capstan virus kullanmadan nano parçacıklar kullanarak RNA molekülünü T hücresine sokmayı ve bu yolla CAR T üretmeyi amaçlayan çalışmalar yapıyor. COVID aşısında kullanılan teknolojiye benzer bu teknikle, virüs enfeksiyonu ve kalıcı DNA değişim riski de ortadan kaldırılabilecektir.
Günümüzde kullanılan laboratuarda üretilip vücuda verilen CAR-T kaynaklı tedavilerle hastalarda 5 seneden fazla iyi sonuç görülebiliyor. Vücutta, in vivo, üretilen hücrelerle de aynı sonuca ulaşılıp ulaşılamayacağını zamanla öğreneceğiz.