Uykuda Checkup

Uyku testi ile check-up olabiliriz. Nature dergisinde yayınlanan bir yazıya göre basit bir uyku testini check-up’a çevirmek mümkün.

Uyku problemleri, uyku apnesi veya horlama gibi sorunlar için uyku testi günümüzde sıkça uygulanan bir araştırmadır. Test sonrasında uyku problemi, özellikle uyku apnesi bulunanlara uyurken maske önerilmektedir.

Araştırmada polisomnografi (PSG) denilen uyku testinde birçok farklı sinyali inceleyerek gelecek hastalıklar icin risk skorlaması yapan SleepFM sistemi 130 farklı hastalığı kestirebilmiş. 65.000 kişide, yaklaşık 585.000 saatlik uyku verileri ile eğitilen yapay zeka bazlı bu sistem ölüm, bunama, inme, kalp krizi, kalp yetmezliği, aritmi, böbrek yetmezliği, Parkinson gibi bir çok hastalık riskini başarıyla ortaya koymuş. Bunlar dışında prostat, meme, cilt kanseri gibi hastalıkları da başarıyla kestirebilmiş. Hastalık kadar geleceğe dönük kestirmeler de, örneğin 10 yıllık kalp damar hastalığından ölümü de güvenilir şekilde bilmiş.

Araştırmacıların gördüğü en önemli sorun, test yapılanların normal sağlıklı kişilerden ziyade özellikle uyku sorunu olduğu tahmin edilen bu yüzden refere edilen kişiler, yani hastalığı olması beklenen test yapılmadan da beklenen kişiler. Bu da araştırmanın genel popülasyonu icermediğini gösteriyor.

DR GENCO YÜCEL NE DİYOR ?

Hayatımızın yaklaşık 1/3ünü geçirdiğimiz uyku hepimizin pasif gibi yorumladığı “uykuya dalmak” gibi sözlerle tanımladığı bir süreçtir. Halbuki uyku beyin, kalp, solunum sistemi, kaslar arası derin bir ilişki içeren cok kompleks bir aktivitedir. Uyku testi/polisomnografi bu ilişkileri, beyin aktiviteleri (EEG), kalp aktivitesi (EKG), kas aktivitesi (EMG) ve solunum hareketlerini eş zamanlı ölçerek analiz edebilen bir testtir.

Polisomnografi (PSG) günümüzde sadece uyku sorunlarını analiz etmekte kullanılmaktadır.

Halbuki uyku bozukluklarının bir cçk hastalığa yol açabileceğini biliyoruz. Burada araştırmacılar yapay zeka bazlı bir modelleme ile uyku sorunlarını değil, ileride ortaya çıkabilecek sağlık sorunlarını kestirebileceklerini ortaya koymuşlar.

Örneğin, Parkinson hastalığı ya da Alzheimer hastalığının başlangıcında farklı tipte uyku problemleri var olduğunu biliyoruz. İlaveten MRI bulguları da hastalık teşhisinde kullanılıyor.

Özellikle Alzheimer için beyin sıvısı veya yeni kan tetkikleri(plazma p-tau) kullanılmaktadır. Basit uyku testinin bu teşhisin erken konulmasına katkısı olacaktır.

Her ne kadar araştırmacıların da söylediği gibi araştırmada test normal kişilerde kullanılmamış olsa da, bunu bir check up yöntemi gibi düşünebileceğimizi tahmin ediyorum. Günümüzde kullanılan check-up teknikleri çoğunlukla kan testleri ve radyolojik görüntü bazlı tetkikleri içermektedir. Bunlara evde yapılabilecek basit, bir gecelik uyku testini ilave etmek çok çekici bir yaklaşım. Gelecekte bunun check up yöntemleri içine gireceğini tahmin ediyorum. Yakın gelecekte belki de çoğumuzun kullandığı cep telefonu bazlı uyku analizleri ile kendi kendimize her gece check-up analizimizi yapıp doktora başvurmamız gerekip gerekmediğini göreceğiz.