Araştırmacılar, obezite ve tip 2 diyabetle ilişkili 20 farklı metabolik özelliğin çok kökenli (multi-ancestry) genome çapında ilişkilendirme çalışmalarını bir araya getirerek MetPRS adını verdikleri biyolojik açıdan zenginleştirilmiş bir metabolik polijenik risk skoru türetti. Bu skor obeziteye özelleştirilmiş (O-MetPRS) ve tip 2 diyabete özelleştirilmiş (D-MetPRS) olmak üzere iki versiyona ayrıldı.

Model altı farklı soy gruplarında test edildi ve her birinde mevcut tek hastalık odaklı polijenik risk skorlarına göre daha başarılı bulundu. Yani skor yalnızca Avrupalı değil Afrikalı, Asyalı ve diğer kökenlerden bireyler için de geçerli sonuçlar verdi. Polijenik risk skorlarının çoğunlukla Avrupa kökenli geliştirildiği düsünüldüğünde bu çok önemli bir sonuç.

En dikkat çekici bulgulardan biri de, O-MetPRS ve D-MetPRS'in en yüksek ilk %10 risk dilimindeki bireylerde, orta risk grubuna kıyasla GLP-1 RA (yani Ozempic, Mounjaro gibi ilaçlar ) başlama ihtimalinin de yaklaşık 2 kat yüksek olduğu görüldü.

Dr. Genco Yücel Ne Diyor?

Bu çalışmayı okuyunca aklıma hemen sürekli söylediğim bir sey geldi. Genetik risk skoru yüksek ise, hastaya yaklaşım daha agresif olmaktadir. Risk hastalık demek değil ama yaklaşımı kullanılan testleri, tedavileri değiştirebilen bir veri. Bu arastırmaya göre genetik risk skoru yüksek olan bireylerin ilerleyen dönemde GLP1-RA grubu ilaçlara ihtiyaç duyma olasılığı iki kat daha fazla. Elbette çok yeni bir bulgu ama, araştırma polijenik risk skoru yüksek ise doktora hastasına ilacı vakit geçirmeden başla tavsiyesinde bulunuyor. Bu çoğu genetik risk skoru araştırmasının aksine tedavi yönlendirmesini de sonucuna eklemis görünüyor.

Tabii genetik olarak yüksek riskli bireyler bu ilaçlara daha erken, daha agresif biçimde yöneltilebilir mi? Henüz bunu destekleyen sadece bu konuya odaklanan net araştırma yok. Ama genetik yatkınlık ile tedavi yanıtını birbirine bağlayan bu yaklaşım, kişiselleştirilmiş tıbbın nereye gittiğini çok güzel gösteriyor.

Bugüne kadar risk var ama yapacak bir şey yoktan genetik risk ile tedavide hangi ilaç kullanım ilişkisine geçmek, polijenik risk skorlarını nasil kullanacağımızı da gösteriyor.

Çalışmaya karotis endarterektomi, boyun damarındaki tıkanıklık yapan plağı ameliyatla çıkarma operasyonu geçiren 304 hasta dahil edildi. Cerrahi sırasında çıkarılan plak dokuları mikroplastik ve nanoplastik (MNP) varlığı açısından incelendi. 34 aylık takipte hastalarda kalp krizi, inme ve ölüm oranları değerlendirildi.

Sonuçlar çarpıcıydı: Çıkarılan plağında mikroplastik ve nanoplastik parçacıkları bulunan hastalarda, saptanmayanlara kıyasla kalp krizi, inme veya ölüm riski anlamlı oranda daha yüksek bulundu. Plakta plastik varlığı, bilinen diğer risk faktörlerinden bağımsız olarak riski artırıyordu.

Dr. Genco Yücel Ne Diyor?

Bu çalışma bende derin bir iz bıraktı. Yıllardır aterosklerozu — yani damar sertliği ve tıkanıklığını — kolesterol, tansiyon, sigara, diyabet gibi bilinen faktörler üzerinden açıklıyorduk. Şimdi karşımızda yeni bir oyuncu var: mikroplastikler.

Mikroplastikler vücuda sindirim sistemi, solunum yolu veya deri yoluyla giriyor; plasenta, akciğer, karaciğer, idrar, kan ve anne sütünde saptanabiliyor. Beyin örneklerinde yapılan ayrı araştırmalar, 2024'teki beyin örneklerinde 2016'ya kıyasla yüzde 50 daha fazla mikroplastik bulunduğunu gösteriyor. Dünyada plastik üretimi 2020'de 435 milyon tona ulaştı ve 2040'a kadar yüzde 70 daha artması bekleniyor.

Plastiğin içinde yaklaşık 13.000 kimyasal madde bulunuyor; bunlardan 10 grubunun yüksek toksik etkisi var ya da plastikten dışarı sızabiliyor. UV sabitleyiciler, PFAS bileşikleri, bisfenol türevleri ve bazı metaller bu gruplar arasında sayılıyor.

Plak içinde plastik bulunması tek başına sonuç değil; önemli olan bu plastiğin var olduğu hastalarda kalp krizi ve inme riskinin daha yüksek çıkması. Bu ilişkinin nedensellik mi, yoksa sadece birliktelik mi olduğunu kesinleştirmek için daha fazla araştırma gerekiyor. Ama veriler dikkat çekici.

Pratik olarak ne yapabilirsiniz ? Plastik kullanımını azaltmak mümkün: plastik kaplarda yemek ısıtmaktan kaçının, plastik şişe yerine cam veya paslanmaz çelik tercih edin, işlenmiş paketli gıdaları azaltın. Bu önlemler kanıtlanmış kesin çözümler değil, ama en azından şimdilik akla yatkın, zararsız adımlar.

Calışma şeker hastası 13 kişi üzerinde yapıldı. Her katılımcı iki ayrı döneme girdi: ilkinde ofis saatlerinde (08:00-17:00) pencere önünde doğal gün ışığına maruz kaldı. Diğer dönеmde aynı ofisin yapay aydınlatmalı bölümünde çalışarak gün ısığından uzak kalması sağlandı. Her dönem 4,5 gün sürdü; aralarında en az 4 haftalık arınma süresi bırakıldı. Katılımcılar her iki koşulda da ayni tip besinleri, günün aynı saatlerinde kullandılar.

Sürekli glukoz monitorizasyonu ile elde edilen kan şekeri verileri, dogal gün ısığı döneminde katılımcıların normal kan şekeri aralığında daha uzun süre geçirdiğini gösterdi. Üstelik vücut metabolizması yağı daha fazla yakmaya, karbonhidratları daha az kullanmaya yöneldi.

Akşam melatonin seviyeleri yükseldi; kas dokusundaki biyolojik saat genleri daha ileri bir faz sergiledi. Kan ve kas örneklerinde metabolitler, lipidler ve monosit transkriptleri de anlamlı biçimde farklılaştı.

Yapay aydınlatma ile doğal gün ısığını doğrudan karrşılaştıran ilk kontrollü deneyin sonuçlarını sunan bu çalışma sonrası araştırmacılar, kronik gün ışığı yoksunluğunun metabolik hastalıklar için bağımsız bir risk faktorü olabileceğini öne sürüyorlar.

Dr. Genco Yücel Ne Diyor?

Biyolojik saatin önemi üstünde dururken hep uykunun önemi, düzenli uykunun gerekliliği ve kalbe etkisinden bahsediyorum Burada diğer önemli faktör de uykunun bir çeşit tersi olan gündüz ve gün ışığı. Vücudumuz gün ışığıyla senkronize olmak üzere gelişmiş. Göz retinasındaki özel hücreler mavi ışığa duyarlı; doğal gün ısığının spektrumu gün boyunca değişiyor ve biyolojik saatimize sürekli güncelleme gönderiyor. Yapay aydınlatmada ise bu sinyal son derece yetersiz.

Şeker hastası olan hastalarımla konuşurken özellikle ilaç, diyet, egzersiz üçgenine odaklanırım. Buna artık gün ışığını da eklemem gerekiyor: Belki onların gün içinde ne kadar doğal ışık aldıklarını, pencere kenarında mı yoksa yapay ışık altında mı oturduklarını da sorgulamam gerekecek. Bu araştırma özelinde gün içinde vakit buldukça hava almaya çıkıp çıkmadıklarını , çıkmıyorlarsa çıkmalarını öğütlemem gerekecek.

Aslında hepimizin iç mekanlarda gün ışığı görmeden yaşarken, çalışırken şöyle bir dışarı çıkıp hava almanın bize ne kadar iyi geldiğini hep tecrübe etmişizdir. Gün ışığına çıkmak, hava almak sadece moralimize iyi gelmiyor, metabolizmamiza kan sekerimize de iyi geliyor. Belki bundan sonra şöyle diyeceğiz: şöyle bir dışarı çıkıp kan şekerimi düzeltip geleyim!

Araştırmacılar, dünyanın farklı yerlerinden 3.068 kişinin bağırsak içeriği ile ilgili bilgileri besinlerin sağlık faydaları konusundaki kapsamlı veriler ile birleştirdi. 775 farklı yenebilir bitkiden elde edilen besinlerin bağırsak bakterileri tarafından nasıl dönüştürüldüğü incelendi.

Değerlendirilen besinlerin metabolizması son derece yüksek kişiler arası ve coğrafi çeşitlilik gösteriyor. Aynı sebzeyi yiyen iki kişi, bağırsak bakterileri farklı olduğu için o sebzeden çok farklı miktarda fayda sağlayabiliyor. Bazı bakteri türleri — örneğin Eubacterium ramulus — belirli besinleri aktif biçimde dönüştürüyor.

Araştırmacılar bu bulguların kişiselleştirilmiş, bağırsak bakterileri tabanlı beslenme müdahalelerine yol açacağını öne sürüyor.

Dr. Genco Yücel Ne Diyor?

Bu çalışma bana çoğu kiside gördüğüm bir şeyi bilimsel olarak doğruluyor. Herkes aynı şekilde yese de, vücutlar aynı şekilde yanıt vermiyor. Bunu farklı şekillerde izah ederken, genler, metabolizma, farklı hayat alışkanlıkları bazen ilaçları sebep gösterirken, simdi bunun olası nedenlerinden birinin de bağırsak mikroplari olduğunu görüyoruz..

Kalp hastalığı açısından bu neden önemli ? Çünkü inflamasyon, lipid metabolizması, insülin direnci gibi sorunlarda bağırsak bakterilerinin rolü giderek artan sekilde görüyoruz.Bazı besinlerin bağırsak tarafından dönüştürülmüş halleri de anti-inflamatuar ve kalp koruyucu etkiler gösterebiliyor.

Henüz kliniğe yansımış, rutin olarak uygulayabileceğimiz bir barsaktaki bakteriler tabanlı beslenme rehberimiz yok. Ama en azindan bağırsak bakteri grubunu bozmamaya çalışabiliriz.Örnegin antibiyotik kullanımının bu yönde etkisini yakın zamanda gördük. 

Şimdilik söyleyebileceğim tek şey fayda sağladığını bildiğimiz sekilde Akdeniz stili diyet  ağırlıklı ve yoğun işlenmiş besinlerden/UPF  fakir diyette ısrar etmek. Belki bağırsak sağlığı düsünüyorsak, bağırsak sağlığını yansıttığını düsündügüm tek şey olan düzenli bağırsak hareketlerimizi sağlayan yiyecekleri değerlendirmek.

Sonuçta hic tahmin etmediğim şekilde ifade edersem bağırsak bakterilerinizi iyi kollayın.

Araştırmacılar, influencer'ların sağlık bilgisindeki gücünü rakamlarla ortaya koyuyor: ABD'deki genç yetişkinlerin yüzde 70'inden fazlası influencer takip ediyor; yüzde 40'tan fazlası bu kişilerin önerileri doğrultusunda ürün satın almış. Avusturya'da ise 15-25 yaş grubunun yüzde 83'ü influencer'ların sağlıkla ilgili içeriklerine maruz kaldığını belirtiyor; bu kişilerin yüzde 31'i takviye ürünü, yüzde 13'ü ilaç, yüzde 11'i tıbbi testler satın almış.

Tavsiyenin kalitesi ise ciddi endişe yaratıyor. Kanıtı tartışmalı tıbbi testlerin tanıtımına ilişkin bir çalışmada, influencer paylaşımlarının yüzde 87'si yalnızca faydaları öne çıkarırken zararlardan yalnızca yüzde 15'inde söz edildiği bulundu. Alman influencer'larının diyet takviyesi önerilerini inceleyen başka bir çalışmada ise önerilen dozların üçte ikisinin ulusal güvenli sınırları aştığı, yüzde 7'sinin ise Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi'nin belirlediği üst sınırların üzerinde olduğu saptandı.

Yazarlar, influencer tavsiyelerini dört temel önyargı kaynağına bağlıyor: tıbbi uzmanlık eksikliği, endüstri baskısı, kişisel ticari çıkarlar ve bireysel önyargılar. Bu önyargıların etkisi, influencer ile takipçi arasında kurulan sahte yakınlık duygusuyla katlanarak artıyor. Takipçi, influencer'ı güvendiği bir tanıdığı gibi algılıyor, ve ona güvenip ne önerirse yapıyor.

Dr. Genco Yücel Ne Diyor?

Hastalarımdan ofisimde, sosyal medyada, sık sık duyduğum “doktorum, o TikTok'ta dedi ki...”veya “Instagram'da bir kardiyolog izliyorum, o şöyle söyledi” yorumları yeni değil. Veya kişilerden gelen whatsapp mesajlarını benimle paylaşıp ne diyorsun soruları da özellikle COVID pandemisinden beri sıklıkla yaşadığım iletişimler. Bazen doğru, bazen yanlış, bazen tehlikeli. Aslında sorun influencer'ların var olması değil, sorun kanıt kalitesiyle hesaplaşılmadan yayılan bilginin doğru kabul edilmesidir.

Bu analiz önemli bir saptama yapıyor: influencer faydayı anlatıyor, zararı es geçiyor. Bu, tıbbın hiçbir zaman kabul edemeyeceği bir yaklaşım. Bir ilacı, bir takviyeyi, bir diyeti önermek; risk-fayda dengesini şeffaf biçimde sunmayı gerektiriyor. 'Bu bana iyi geldi' anlatısı, binlerce takipçi için geçerli olmayabilir.

Ben de dijital ortamda sağlık bilgisi paylaşıyorum ve bu konuda ne kadar ince eleyip sık dokumak gerektiğini görüyorum. Çoğu beni şahsen tanıyan, bilgi düzeyimi, eğitim altyapımı bilen, onlara nasıl yaklaştığımı tecrübe eden insanlar, bana güvenip söylediklerimi ciddiye aldıkları için her yazdığıma dikkat etmeye çalışıyorum.

Özellikle sizin sağlığınızı ilgilendiren bilgileri aldığınız kaynakları çok dikkatli seçin. Bir kişinin çok takipçisi var diye her dediğinin doğru olmayabileceğini akıldan çıkarmayın.

ABD’de yapılan çalışmada haftalık standart dozla kilo vermekte olan ve ardından kilo vermesi duran 30 yetişkin dahil edildi. Katılımcıların 21'i tirzepatide(mounjaro), 9'u semaglutide(ozempic) kullanıyordu. Haftalık dozda en az 3 ay boyunca kilolarının yüzde 5'inden az değişim yaşayanlar, yani plato dönemine girenler, aynı doz miktarını koruyarak iki haftada bir uygulamaya geçti. Ortalama 36 hafta boyunca takip edildi.

Sıklığı azaltılan gruptaki hastalar kilo almadı; aksine ortalamada hafif bir ek kilo kaybı yaşandı. Kan şekeri (HbA1c) ve tansiyon değerleri değişmedi. Trigliserid düzeyleri hafif iyileşti, iyi kolesterol olarak bilinen HDL ise belirgin biçimde yükseldi. Başka bir deyişle iğne sıklığı yarıya indirildi ama metabolik kazanımlar korunmakla kalmayıp daha da iyiye gitti.

Dört hasta ilk üç aylık kontrol ziyaretleri gelmeden önce bir miktar kilo alarak haftalık dozlamaya geri döndüler. Bu oran, yaklaşımın herkese uymayabileceğini de gösteriyor.

Araştırmacılar bu uygulamanın mikro dozlamadan yani ilaç miktarını azaltmaktan farklı olduğunu özellikle vurguluyor. Burada doz miktarı aynı kalıyor, yalnızca uygulama sıklığı değişiyor. Çalışmanın kısıtlılıkları arasında hasta sayısının az (30 kişi) ve kontrol grubu bulunmaması sayılabilir.

Dr. Genco Yücel Ne Diyor?

GLP-1 ilaçları son birkaç yılın en çok konuşulan tıbbi gelişmelerinden biri Kilo verdirme etkinlikleri yüksek, kalp damar sağlığına olumlu etkileri de artık çok sayıda büyük çalışmayla kanıtlanmış durumda. Ama bu ilaçların en büyük pratik sorunu; bırakıldıklarında kilo büyük ölçüde geri geliyor .Yani başlanınca uzun süre, belki ömür boyu kullanmak gerekebiliyor. Bu hem mali bir yük hem de pek çok hastanın tedaviye başlamaktan çekinmesinin başlıca nedeni.

Bu çalışma küçük ve kontrol grubu yok, dolayısıyla kesin bir öneri icin yeterli değil. Ama sormamız gereken soruyu gündeme taşıması açısından önemli: plato döneminde, yani kilo kaybı duraksadığında, iğne sıklığını azaltmak mümkün mü? Bu 30 hastada mümkün olmuş. Hem kilo tutulmuş hem de kolesterol profili iyileşmeye devam etmiş.

Bence bu yaklaşım doktor gözetiminde, platoya ulaşmış hastalarda düşünülebilecek bir seçenek. Hala kendi başınıza iğne sıklığınızı azaltmaya karar vermek icin erken. Unutulmamalı her hastanın durumu farklı ve bu çalışmadaki gibi bazi hastalara bu yaklaşım uygun olmayabilir. Ama artik hastalarima ne kadar kullanılacak dememe herhelde gerek yok. En doğrusu zamani geldiğinde yeteri kadar kilo verdiğinde seçeneklerimiz olacak diyeceğim. O yüzden gerekli ise başlamaktan korkma zamanı geldiğinde bir yolunu bulacağız.

Yaklaşık 450.000 kişinin dahil edildiği İngiliz UK Biobank veritabanından faydalanan çalışmada, katılımcıların yaklaşık 100.000'inde bileğe takılan hareket gözleyen cihaz kullanılmış; kalanında ise kişinin kendi beyanına dayanılmış. Kişilerde kalp damar hastalığı, atriyal fibrilasyon, şeker hastalığı, karaciğer yağlanması, kronik akciğer hastalığı, kronik böbrek hastalığı ve demans/bunama gelişimi incelenmiş.

Bileğinde monitör takanlarda yoğun egzersiz oranı, yapma sıklığından bağımsız olarak bu hastalıkların tamamının daha az geliştiği görülmüş. İstatistiksel analizde hastalıklar üzerindeki koruyucu etki, egzersiz yoğunluğu arttığında %20-30 arasında seyrediyorken; daha sık yapılmasının katkısı %5-8 düzeyinde kalmış. Örneğin önemli kalp damar sorunlarında yoğun egzersizin faydası yaklaşık %18 iken, sıklık artışının katkısı yalnızca %6 civarında. Ölüm riskini azaltmada ise bu oranlar sırasıyla %31 ve %14 olarak bulunmuş.

Atriyal fibrilasyon için de benzer bir tablo söz konusu. Araştırmacılar aynı sürede egzersiz yapıldığında yoğunluk arttıkça faydanın da arttığını, ancak yoğunluğun belirli bir eşiğin ötesine geçmesiyle ek faydanın sabit kaldığını not ediyor. Çalışmadaki katılımcıların ortalama yaşının 50-60 olduğunu da göz önünde bulundurmak gerekiyor.

Yazarlar, kronik hastalıklardan korunmaya yönelik klinik ve halk sağlığı müdahalelerinde mümkün olduğunda daha yoğun aktivitelere öncelik verilmesi gerektiği sonucuna varmış.

Dr. Genco Yücel Ne Diyor ?

Egzersizin hastalıklardan korunmak için önemli olduğunu biliyoruz. Dünya Sağlık Örgütü haftada 150-300 dakika orta şiddette veya 75-150 dakika yoğun egzersiz yapılmasını öneriyor. Bu çalışma bize önemli bir mesaj veriyor: aynı süreyi ayırıyorsanız, o süreyi daha yoğun geçirmeniz daha fazla yarar sağlıyor.

Peki yoğun egzersiz ne demek? Konuşurken nefes nefese kalmanıza yol açan her türlü aktivite yoğun egzersiz sayılıyor: hızlı koşu, bisiklet yarışı, yüzme, ip atlama, interval antrenman bunların başında geliyor. Orta şiddetli egzersiz ise konuşabildiğiniz ama şarkı söyleyemediğiniz tempodaki yürüyüş, hafif bisiklet veya dans gibi aktiviteleri kapsıyor.

Ancak şunu da vurgulamak isterim: hiç egzersiz yapmamak yerine orta tempoda düzenli hareket etmek bile büyük bir fark yaratıyor. Bu çalışmayı, ya yoğun egzersiz yapacağım ya da hiç yapmayacağım' şeklinde yorumlamayın. Hedefiniz önce düzenlilik, sonra yavaş yavaş yoğunluğu artırmak olsun. Mesela gunde 30 dakika yürürken bunun bir kısmını artan sürelerde hızlı yürümeye veya koşmaya ayırın. 30 dakika yürürken 2-3 dakika koşmakla başlayın. Ama öncesinde, egzersiz programınızı başlatmadan mutlaka doktorunuzla konuşun. Dr. Genco Yücel böyle diyor demeden onun iznini alın.

Çalışmaya ABD, Kanada ve Avustralya'dan 5 farklı merkezde, AF veya atriyal flutter nedeniyle şok ile ritim düzeltme işlemi planlanan 200 yetişkin hasta dahil edildi. Hastaların tamamı önceden kahve içen kişilerden oluşuyordu. Ortalama yaş 69, katılımcıların yüzde 71'i erkekti.

Hastalar iki gruba ayrıldı. Bir gruba günde en az bir fincan kafeinli kahve içmeleri, diğer gruba ise hem kafeinli hem de kafeinsiz kahveden ve kafein içeren tüm ürünlerden tamamen uzak durmaları söylendi. Altı ay boyunca AF veya atriyal flutter tekrarlaması takip edildi.

Kahve içen grupta ritim bozukluğunun tekrarlama oranı yüzde 47 iken, kahve içmeyen grupta bu oran yüzde 64 olarak gerçekleşti. Başka bir deyişle, kafeinli kahve içen hastalarda AF tekrarlama riski, hiç kahve içmeyenlere kıyasla yüzde 39 daha düşük bulundu. Yan etki açısından iki grup arasında anlamlı bir fark gözlemlenmedi.

Arastırmacılar, bu bulgunun kafein ritim bozukluğunu tetikler şeklindeki genel kanıyı doğrulamadığını ve AF olan hastaların kahveyi bırakmak zorunda olmadığını gösterdiğini vurguluyor. Bununla birlikte, çalışmanın tasarımı , yani hastaların hangi grupta olduklarını bildikleri gerçeği bir sorun olarak belirtiliyor

Dr. Genco Yücel Ne Diyor ?

Atriyal fibrilasyon hastalarına ilk muayenede neredeyse hepimiz aynı şeyi söylüyoruz: “kahveyi azaltın, tercihen bırakın.” Bu öneri onlarca yıldır süregelen bir alışkanlık ve büyük ölçüde teorik bir temele dayanıyor — kafein kalp hızını arttırır, bu da ritim bozukluğunu tetikleyebilir mantığına. Ama elimizde bunu net biçimde gösteren bir araştırma bugüne dek yoktu. Bu çalışma bu boşluğu dolduran ilk randomize kontrollü deney.

Sonuçlar gerçekten beklenmedik. Kahve içmeye devam edenlerde ritim bozukluğunun daha az tekrarladığını görmek, yıllardır verdiğimiz öneriyi yeniden düşündürüyor. Kafein içeren kahvenin ritim üzerindeki etkisi sandığımız kadar zararlı olmayabilir; hatta tam tersine bir koruyuculuğu bile olabilir. Bunun mekanizması henüz tam olarak açıklanmış değil.

Ancak şunu da söylemem gerekiyor: bu tek bir çalışma. 200 hasta, 6 aylık takip süresi. Sonuçlar umut verici ama kesin bir öneri değişikliği için erken. Özellikle günde çok sayıda fincan kahve içen, uykusuzluk veya çarpıntı şikayeti olan ya da ilaç kullanan AF hastalarının bu bulgudan hareketle kendi başlarına karar vermemesi gerekiyor.

Pratikte söyleyebileceğim şu: eğer AF'niz var ve günde bir fincan kahveden vazgeçemiyorsanız, artık bunu yapmak zorunda olmadığınıza dair makul bir bilimsel dayanak var. Ama her zaman olduğu gibi, kendi doktorunuzla konuşmadan alışkanlıklarınızı değiştirmeyin.

Araştırmada UPF olarak sınıflandırılan yiyecekler arasında sucuk, pankek, sıcak veya soğuk mısır gevreği, beyaz ve koyu ekmek, muffin, bisküviler, patates cipsleri, krakerler, kızarmış patates, noodle, işlenmiş fasulye, pizza, hamburger, kızarmış tavuk, dondurma, dondurulmuş yoğurt, donutlar, kekler, pudding, şekerlemeler, tatlandırılmış süt, soya sütü, gazozlar, diet gazozlar ve alkollü içecekler yer alıyor.

Kalp damar hastalığı denince kastedilen kalp krizi, inme gibi sorun yaşama riskinin, veriler dikkatli incelendiğinde en çok şekerli UPFlerde yüksek olduğu görülmüş. Hazır yemekler veya işlenmiş etler ile risk artışı, şekerli UPFlere göre daha düşük bulunmuş.

Yazarlara göre UPFler enerji alımını arttırarak, bağırsak içeriğini değiştirerek bağırsak-beyin tokluk sinyalini ve vücuttaki hormonal düzeni bozuyorlar. Bu da insülin direnci, obezite ve hipertansiyon gibi kalp hastalığına götüren sorunlara zemin hazırlıyor.

Dr. Genco Yücel Ne Diyor ?

Ne yensin diye bana sorulduğunda kalp sağlığı için her defasında aynı cevabı veriyorum: Akdeniz diyeti. Akdeniz diyeti yemeğin nasıl hazırlandığına değil içeriğine odaklanan bir diyet türü. Ağırlıklı olarak sebzeler, meyveler, yemişler, tahıllar ve baklagiller içeriyor. Yüksek kırmızı et, işlenmiş et, rafine tahıllar, ilave şeker ve doymuş yağ içeren diyete kıyasla kalp dostu olduğunu hemen her araştırmada görüyoruz.

UPFler daha ucuz, hazırlaması ve yemesi daha kolay olduğu için sağlıklı besinlerin yerine tüketiliyorlar. Üstelik bağımlılık yaptıkları için daha çok kullanılıyorlar. Hepimizin içinden, güzel parlak paketi içinde alıp yediğimiz bir tatlı ürünü yedikten hemen sonra daha fazlasını yeme isteği gelmiştir. Bu yiyecekler kolaylık yanında isteği de artırarak bağımlılık yapar hale gelip daha da fazla zarar verebiliyorlar.

Aşırı işlenmiş ne demek diye sorulduğunda şöyle düşünebilirsiniz: kimyasal işlemden geçirilmiş, yemesi kolaylaştırılmış, damak zevki çok yüksek, görüntüsü ve rengi özellikle çocukların çok seveceği şekilde tasarlanmış, besin değerinden ziyade raf ömrü yükseltilmiş yiyecekler. Aslinda taze sebze meyveleri saymazsak hemen bütün yiyecekler bir sekilde işleme tabi tutuluyor. O yüzden işlenmiş ile aşırı işlenmişi ayırmakta fayda var. İçine rengarenk içecekler, paketlenmis tatlı snackler çikolatalar, dondurmalar, paketlenmiş ekmekler, kahvaltı gevrekleri, metabolize edilmiş et ürünleri ve daha niceleri giriyor. Eğer bir yiyeceği yemesi kolaysa, bir lokmada yutulabiliyorsa, paketlenmiş ve pakette uzun süre kalabilecek görünüyorsa büyük olasılıkla o yiyecek bir UPFdir.

Belki bana hastalarımın sorduğu soruyu değiştirmelerinde fayda var. Veya benim cevabım değişecek. Ne yediğinizden cok nasıl hazırlandığına bakın. Ara sıra kaçamak karşı konulamaz tatlar ile ödüllenme tamam, ama cok işlenmiş UPFlerden uzak durabileceğiniz kadar uzak durun. Sağlıklı yemek ana maddelerinden birisi bu.

Alkol kullanım bozukluğu, içki tüketimi üzerinde kontrol kaybı ve zorlayıcı kullanım ile karakterize, kronik ve tekrarlayabilen bir beyin hastalığı. Onlarca yıllık araştırmaya karşın şu ana kadar yalnızca üç ilaç — disülfiram, akamprosat ve naltrexon — bu hastalığın tedavisinde kullanılabiliyor. Bu durum, yeni tedavi seçeneklerine olan acil ihtiyacı gözler önüne seriyor.

Danimarka'da yürütülen klinik çalışmada katılımcıların tamamı obez (vücut kitle indeksi 30 ve üzeri) ve alkol bağımlılığı tanısı almış, tedavi arayan kişilerden oluşmuş. 26 hafta boyunca haftada bir kez 2,4 mg dozunda deri altı Semaglutide veya plasebo uygulanmış.

Sonuçlara göre Semaglutide verilen grupta yoğun alkol tüketilen günlerin sayısı plaseboya kıyasla belirgin biçimde azalmış. Semaglutide'in beyin ödül merkezleri üzerindeki etkisinin, hem yeme hem de içme isteğini aynı mekanizma üzerinden baskıladığı düşünülüyor. Nitekim GLP-1 peptidi yalnızca bağırsaktan değil, beynin ödül ve bağımlılıkla ilişkili bölgelerinden de salgılanıyor.

Araştırmacılar bu bulguların GLP-1 reseptör agonistlerinin alkol kullanım bozukluğu için yeni bir tedavi seçeneği olabileceğine işaret ettiğini, ancak obez olmayan hastalarda da geçerli olup olmadığını anlamak için daha büyük çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.

Dr. Genco Yücel Ne Diyor ?

Ozempic ve Wegovy gibi GLP-1 ilaçlarını büyük olasılıkla kilo vermek için kullanılan şişmanlık iğneleri olarak duydunuz. Ama bu ilaç grubunun etkisi sandığımızdan çok daha geniş bir alana yayılıyor gibi görünüyor. Kolesterol ilaçlarının Alzheimer'da rol oynayabileceğine dair bulgular gibi, şişmanlık iğnelerinin de bağımlılık tedavisinde kapı aralıyor olması tıbbın ne kadar şaşırtıcı yerlere evrildiğinin bir göstergesi.

Bu çalışma özellikle dikkat çekici, çünkü alkol bağımlılığı hem ciddi bir halk sağlığı sorunu hem de kalp damar hastalıkları açısından önemli bir risk faktörü. Aşırı alkol tüketimi hipertansiyon, kalp ritim bozuklukları ve kalp kası hasarına yol açabiliyor. Bu nedenle alkol bağımlılığının tedavisi, benim uzmanlık alanım olan kardiyoloji ile de doğrudan ilişkili.

Şunu da belirtmek gerekiyor: çalışma yalnızca obez ve tedavi arayan hastalarda yapılmış. Semaglutide'i henüz alkol bağımlılığı için bir tedavi seçeneği olarak önermek için erken. Ama önümüzdeki yıllarda bu alanda çok daha fazla araştırma göreceğiz ve bu ilaç grubunun hangi alanda işimize yarayacağı konusunda sürprizlerle karşılaşmaya devam edeceğiz.

Avustralya, Kore, İtalya, Sırbistan ve Birleşik Krallık’ta toplam 1036 hastada yapılan ameliyatlarda ikinci by-pass damarı olarak kol atardamarı ya da bacak toplardamarı kullanılmış. Ortalama 10 sene sonrasında çoğu erkek, ortalama 67 yaşdaki hastaların kol damarı kullanılanlarında, ölüm, kalp krizi risklerinin &-27, tekrar girişim  riskinin ise 8 azaldığı bulunmuş. 

Araştırmacılar bunun by-pass operasyon şekli için önemli bir katkı olduğunu vurgularken daha büyük bir çalışma ile sorunun kesin cevabının alınmasını öneriyorlar. Günün birinde by-pass olmanız gerekirse, bunu aklınıza koyun, ancak kararı mutlaka cerrahınıza bırakın. Onun tercihlerine saygı duyun. Tabii oraya gelmemek için çabalayın. Kalp damarlarınıza iyi bakın ki, böyle bir operasyona ihtiyacınız kalmasın.

İspanya’da Barselona’dan gelen araştırma farklı tip omega 3 türlerini, örneğin; eicosapentaenoik asit (EPA) ve alfa-linolenik asit(ALA) içeren yiyecekleri değerlendirmeye almış. (ALA). EPA içeren bazı besinler balık ve balık yağı, ALA içerenler ise ceviz, bitki yağlarıdır. include flaxseed, chia, hemp, walnuts and vegetable oils.

Araştırmacılar 2011 2016 yılları arasında kalp krizi geçiren 944 hastayı analiz etmişler. Hastaların hepsine kalp anjiosu ile stent konulmuş. Sonrası hastaların 211 tanesi sorun yaşarken 108 tanesi ölmüş. EPA seviyesi yüksek ise problem yaşama riski azalmış, ALA seviyesi yüksek olanlarda ise ölüm riski düşük imiş. Yazarlar, ALA ve EPA’nın sağlık konusunda ortak olup kalp krizi geçirenlerde beraberce uzun vadede fayda sağladıkları yorumlarını yapmışlar.

Yine onlara göre deniz ürünlerinden zengin beslenen İspanya ve Japonya gibi ülkelerde yüksek kalp hastalığı risklerine rağmen, kalp hastalığından ölümün düşük kalmasının sebebi olabileceği olabilir.

Dr. Genco Yücel ne diyor?

Son bir kaç haftadır haberlerimizde kalp sağlığı ile ilgili iyi yeme alışkanlığına sıkça yer verdik. Bu çalışmada öncekilere paralel olarak balık yemenin ve bunun yanında yemiş, örneğin; ceviz ve bitki yağları kullanmanın kalp krizi geçirenlerde iyi olacağını söylüyor. Yani şaşırtıcı bir sonuç yok.

Bu araştırmada dikkat çeken, tek negatif ise araştırmanın finansal desteğinin California Ceviz Komisyonu’ndan gelmesidir. Bu parasal desteğin sonuçları ne kadar etkilediği tartışılabilir.

Bence yukarıda yazdığım gibi diğer yeni araştırmaların, gösterdiğine paralel bu araştırma sonuçlarını güvenilir kabul edebiliriz.

Çin’den gelen bir çalışma bugüne kadar yapılan çalışmalar üzerinden D vitamin kullanımının hipertansiyona etkisine bakmış.

1687 hastayı içeren bu bildiride sadece vitamin eksikliği olanlarda, Vitamin D kullanımının tansiyona etkisi olmadığı bulunmuş. Ancak özellikle 50 yaş üzeri ve kilolu insanlarda kan basıncını azalttığı bulunmuş. Ayrıca hem hipertansiyonu olup, hem D vitamin eksikliği olanlarda da hem üst hem alt tansiyonu düşürdüğü gösterilmiş.

D vitamini ile hipertansiyon ilişkisini açıklamaya çalışırken özellikle farelerde renin anjiotensin aldosteron sistemi (RAAS) ile d vitamin ilişkisi bulunmuş. RAAS grubu ilaçlar en önemli tansiyon ilaçları olduğu için ilk açıklama böyle. Bunun dışında d vitamin eksikliğinin hiperparatiroidizm yaparak bunu yapabileceği düşünülmüş. Son olarak da damar duvarında bozukluklara sebep olabileceği ve bunun da hipertansiyon gibi önemli kalp damar sorunlarına götürebileceği önerilmiş.

Sonuçta bu çalışmanın bize söylediklerinden yola çıkarak, üç noktayı vurgulayabiliriz.

1-Özellikle şişman ve yaşlılarda vitamin D kullanımı tansiyon yükselmesini önleyici olabilir.

2-Hipertansiyonu olanlarda ilaçlara ilaveten verildiğinde kontrol şansını arttırır.

3-Tansiyon problemi olmayanlarda da, güvenli bir şekilde tansiyon düşürme kaygısı olmadan kullanılabilir.

DR. GENCO YÜCEL NE DİYOR ?

Kalp krizi belli bir yaş üzeri insanlarda en sık ölüm sebebidir. Bu risk sadece kalp krizi geçirilen ilk 24 saat ve hastane içinde kalan süredeki rakamı temsil etmektedir. Halbuki kalp krizi kalp kasında hasara sebep olur, ve hasarlı kalp krizi izleyen seneler içinde de kişinin ani ölüm riskinin bir hayli artmasına sebep olur. O yüzden kalp krizi geçirenlerde yapılan tedaviler öncelikle ilk anda ölümü önlemek kadar, kalıcı hasarı önlemek veya azaltmak içindir. Hasarı azaltmak veya sınırlı kalmasını sağlayabilecek bu tip tedavi seçenekleri kalp yetmezliği gibi sorunları ortadan kaldırabilmeleri yanında, kalp hastalığından ölümü de azaltma potansiyeline sahipler.

2010-2013 arasında kalp hastalığı olmayan 1992 kişide 7 gün boyunca, el bileği aktigrafı ile değerlendirme yapılmış. 2016’ya kadar ortalama 5 yıl takip edilen katılımcıların 111’inde kalp damar hastalığı görülmüş. Düzensiz uyku süresi ve zamanlamasının kalp hastalığı açısından ciddi bir risk olduğu bulunmuş. Bu gözlem uyku süresi ve kalitesinden bağımsız olarak yapılmış.

Aktigraf günümüzde sıkça kullanılan akıllı saatlerin içinde de bulunan, kişinin hareketlerini kaydeden bir cihazdır. Cihazın kendisinde, veya bir bilgisayarda verileri gösterebilmektedir.

Dr. Genco Yücel ne diyor?

Modern toplumlarda bir çok insanda uyku sorunlarının ana belirtileri olan, halsizlik, yorgunluk, uykusuzluk gibi gündüz şikayetleri mevcut. Uzun çalışma saatleri, geceleri kötü ışık düzeni ve cep telefonu yaygın kullanımının bu şikayetlere sebep olabildiğini biliyoruz.

Kalp sağlığı konusunda önemli Amerikalı kurumlar olan ACC/AHA (American College of Cardiology/American Heart Association) günde 6-8 saat uykunun sağlıklı yaşam ve kalp damar hastalığından korunmada önemli olduğunu bildiriyorlar. Bunu söylerken, yeterli uyku süresi yanında, uyku yapısı veya mimarisinin önemini de vurguluyorlar. Uyku mimarisinden kastettikleri, yeterli miktarda, gecede 5 ile 7 kere kısa dalga ve hızlı göz hareket fazı REM süreçlerinden geçmek olarak tanımlanıyor. Örneğin uyku apnesi denilen uykuda nefes durması olarak tanımlayabileceğimiz problem, bu mimariyi bozan bir hastalık. Kişinin rahatlaması gereken gece vaktinde, vücudu sürekli stres altında tutan ve kalp sağlığını ciddi tehdit eden, ve çoğu insanın görmezden geldiği bir sorun.

Bahsi geçen çalışmada araştırmacılar, bu bilgilere ilaveten günlük uyku ritm değişikliklerinin de, kısa ve kalitesiz uykudan bağımsız klasik kalp hastalığı riskleri gibi bir risk içerdiğini gösteriyorlar. Her gece aynı saatlerde yatağa girmek ve aynı miktar uyumak kalp sağlığı açısından önemli olduğunu söylüyorlar.

Uykuyu çoğumuz, pasif bir şey olarak görüyoruz. Uykuya dalmak terimi, aktif bir süreci ifade etmiyor. Sağlığımız için uykumuzu aktif olarak düzenlemeliyiz. İyi uyku için gayret sarf etmeliyiz. Uyku süresi, uyuduğumuz ortamla alakalı olabilen uyku kalitesi ve bir de uyku saati ve süresi düzenliliğine dikkat etmeliyiz.

Çok yeni yayınladığımız bir haberde olduğu gibi, eşlerimizi dinleyip daha güzel, düzenli ve uzun uyuyup, çalışma saatlerimizi ayarlamalıyız!

Yapılan deneyde verilen ilaç ile vücuttaki kötü kolesterol %60 ve hedeflenen karaciğerde PCSK-9 seviyesi %90 düşürülmüş. Kandaki bu seviyeler verilen tek dozdan sonra 8 ay aynı düşük seviyede stabil kalmışlar.

Yazarlar kandaki düşmenin yanında, bu tarz CRISPR bazlı değişim ile karaciğerde, ve potansiyel olarak diğer organlarda genetik bazlı başarılı tedavilerin yapılabileceğine örnek teşkil ettiklerini söylüyorlar.

Dr. Genco Yücel Ne Diyor?

Burada önceden yazdığım gibi, geçen sene Nobel ödülünün verildiği  CRISPR teknolojisi, eski zamanlardan beri bakterilerin, virüslere karşı geliştirdiği bir savunma mekanizmasını kullanan bir teknolojidir. RNA bazlı bu tedavide RNA yapısında değiştirilmek istenen dizilimin vücuda verilen bir RNA kesici ve onarıcıyla değiştirilmesi prensibine dayanıyor.

PCSK-9 vücutta kolesterol yıkıcı bir enzime karşı çalışan bir parça. Kolesterol aşısı diye bilinen  ilaçlar, (‘’PCSK-9 inhibitörleri’’) kolesterol düşürmede ve kalp hastalığını önlemede bir hayli başarılı ilaçlardır. Araştırmacılar bu enzime karşı ilaç geliştireceklerine onun yapısını değiştiren CRISPR tekniği ile daha kalıcı bir tedavi geliştirmişler. Bu sayede belki de dünyada erişkinlerde en sık ölüm sebebi olan kalp damar hastalığının önemli kaynaklarından biri kolesterol kan seviyesini neredeyse sıfırlamışlar.

Elbette, bu maymunlarda yapılan bir çalışma, ancak insanlara da adapte edilebileceğini düşünürsek kalp damar hastalığını bir tek doz ilaçla bile ortadan kaldırma potansiyeline sahip. Çok önemli bir gelişme, umalım arkası insanlarda gelsin.

Araştırmayı yapan ekip, yeşil yapraklı(ıspanak, lahana,..) ve sarı sebze(kabak, fasulye,…), tüm buğday, kahve, çay ve şarap alımını vurgularken,

Harvard Universitesi Halk Sağlığı Bölümü’nden baş yazar Dr. Jun Li, yüksek inflamasyon potansiyeli olan (işlenmiş şeker, kızartılmış yiyecekler, işlenmiş et, sakatat ve kırmızı et, gibi…) besinlerin kalp hastalığı riskini arttırdığını bulduklarını söyledi. Bu çalışmaya göre yiyeceklerin olası inflamasyon potansiyeli yüksekliği ile uzun vadede kalp hastalığı arasındaki ilişkiyi gösteren ilk çalışmalardan biridir.

Dr. Genco Yücel ne diyor?

Yakın zamanda yine bu sayfalarda bildirdiğimiz bir çalışma  kalp hastalığından korunmak için Akdeniz Diyeti ve aralıklı oruç yönteminin bugüne kadar ki bilgilerimizle en uygun yeme içme türü olduğunu belirtiyordu. Bu araştırma da, bu düşünceyi destekliyor. Akdeniz diyetinin nadir kullanılmasını uygun gördüğü kırmızı ya da işlenmiş et gibi besinlerin uzun vadede sorun yaratabileceğini vurguluyor.

Beslenme araştırmaları, araştırmacı yönlendirmeli gözlemlerden ziyade kişilerin gönüllü bildirimleri, yani, buradaki gibi anketlere dayandığı için yapılması ve güvenilmesi zor çalışmalardır. Ayrıca sağlıklı insanlara etkisinin araştırılması için bu araştırmada olduğu gibi uzun seneler devam ettirilmelidirler. Bu durum, araştırmaya başlayan ekibin zamanla değişebilmesini, imkan ve kaynaklarının zorlanabileceği sorununu yaratıyor.

Yine de önemli bir kurumdan gelen bu güzel araştırma sonuçlarını dikkate almalı ve kalp hastalığı ile inmeden korunmak istiyorsak, onların deyimiyle inflamasyon skoru yüksek yiyeceklerden uzak durmalıyız.

Yeni yayınlanan bir araştırma,  yağlı yiyeceklerden fakir Akdeniz diyetine yağsız et ilave edilmesinin kalp riskini azaltmaya yardımcı olabileceğini gösteriyor.

Akdeniz diyeti, bildiğimiz gibi sebze, meyve, yemiş, balık ağırlıklı, yağ ihtiyacını zeytin yağı ile karşılayan bir beslenme türü. Buna yağsız et ilavesinin, Akdeniz diyetinin faydalarını ortadan kaldırıp kaldırmayacağına bakılmış. ABD’de PennState Üniversitesi’nde 59 kişi üzerinde yapılan araştırmada, faydalı bu diyete ilaveten bonfile, kıyma gibi yağsız et içeren besin kaynakları ilave edilmiş. Akdeniz diyetinde olduğu gibi kısıtlı, veya orta derecede veya çok et ilavesi ile diyet izleyen sağlıklı kişiler incelenmiş. Akdeniz diyeti ve Akdeniz benzeri orta etli, ve çok etli diyet grupları olarak isimlendirilen bu gruplar, klasik Amerikan diyeti ile karşılaştırılmış.

Gerçek Akdeniz diyeti ve orta etli Akdeniz benzeri diyet daha iyi olmakla beraber, her üç diyet tarzını izleyenlerin de, klasik Amerikan diyetine karşı kanda daha düşük kolesterol miktarlarına ulaştıkları görülmüş. Buradan yola çıkarak Akdeniz ve Akdeniz benzeri diyetlerin kalp sağlığı için benzer olduğu sonucuna varılmış.

Araştırmada ekstra yağsız, ve yağsız et, 100 gramda 5 ile 10 gram yağ içeren et olarak tanımlanmış. Kişilerde et Akdeniz diyetinde günde 14gram , orta etli Akdeniz benzerinde 71gram, çok etlide ise 156 gram olarak tanımlanmış. Bunu da yazarlar örneklerken, Amerikan usulü bol kıymalı fasulye yemeğinde 28 gram, etli salata yemeğinde 56 gram ve klasik fajita yemeğinde 84gram, steak’te ise 112 gram et bulunduğunu belirtmişler.

Dr. Genco Yücel ne diyor?

Bu sayfada sıklıkla yazıldığı gibi sebze, meyve, yemişten zengin, yağ ihtiyacını zeytin yağı ile sağlayan ve proteini balık ağırlıklı veren Akdeniz diyeti kalp sağlığı açısından tavsiye ettiğim bir diyet türüdür. Ülkemizde de, beslenme alışkanlıkları bunu sağlayabilmektedir. Et, ama özellikle, yağsız etin bu diyete ilavesinin etin de içerdiği besinler nedeniyle faydayı devam ettirip ettirmeyeceği sorusu bu araştırmada pozitif yönde cevaplanmış.

Yağsız et dendiğinde buna tavuk, hindi gibi kümes hayvanlarının etlerinin de girebileceğini unutmadan, bu araştırmanın bir et araştırma şirketi tarafından finanse edildiğini ilave etmeliyim. Yazarlar bu desteğin sadece finansal bazda olduğunu vurgulasalar da, araştırma sonuçlarına etkisi olabileceğini düşünmeliyiz.

Bu kaygıdan bağımsız yorumlarsak, Akdeniz diyeti ağırlıklı, ama içine günde bir hamburger köftesi ya da, orta boy bonfile veya yağsız steak ilave edildiği beslenme alışkanlığı, kalp sağlığını korumak için uygun olabilir. Akdeniz diyeti ağırlıklı besin alışkanlığımıza her gün ölçülü miktarda yağsız et katabiliriz.

Kalp krizi geçirenlerde, kriz geçirirken acil anjio yapılıp, stent yerleştirilmesi hastalara uzun dönemde çok daha faydalı oluyor.

Çok yeni açıklanan bir çalışmanın sonuçlarına göre, kalp krizi anında yapılan kalp damarına stent takılması girişimi kişilerin 10 seneye varan ciddi problem yaşama şansını, ölüm riskini belirgin olarak azaltıyor.

Japonya’da yapılan araştırmada, 2006 ile 2010 yılları arasında STEMI denilen kalp krizi geçiren ve kalp krizi sonrası ilk 24 saatte girişim yapılıp stent takılan, 459 hasta senelerce izlenmiş. Çoğu erkek olan ve ortalama 66.8 yaşta olan hastalarda 10 senede hayatta kalma oranı %76 olarak bulunmuş. 65 yaştan yaşlı olan, kalp ritm bozukluğu atrial fibrilasyon ile hastaneye başvuran, kalbinde ciddi zayıflama ile taburcu olan, zayıf, vücut albümini düşüklüğü ile beslenme eksikliği gösterilen ve spesifik ilaç kullananlarda ölüm riski daha yüksek görülmüş.

Dr. Genco Yücel ne diyor?

Kalp krizinden ölüm riski, gereken müdahale yapılmazsa %30’lara çıkarken, hastanede en iyi girişimle bile %6 civarından daha aşağı inmemektedir. Kalp krizi geçirenlerin herhangi bir girişim geçirmeden, orta, uzun vadede de problem yaşama şansı yüksektir.

Bugüne kadar yapılan bir çok çalışmadan, kalp krizi geçirilirken veya hemen sonrası yapılan, stent müdahalesinin, kalp krizinden ölüm riskini ciddi azalttığını biliyoruz. Ancak, kalp krizi sonrası uzun dönem ölüm riskleri ile ilgili verilerimiz eskilerden geliyordu. Rakamlar bir hayli yüksekti. Bu çalışma kalp krizinde, çabuk stent girişiminin, kısa dönemde olduğu kadar 10 seneye varan sürede de, hayatta kalımı ciddi oranda arttırdığını gösteriyor.

Bu araştırmaya bakıp yorumlamadan evvel, siz öncelikle kalp krizi  geçirmemeye bakın. Sigara içmeyin, kilonuza, egzersizinize, yediklerinize dikkat edin, iyi uyuyun. Tansiyon, kolesterol, şeker yüksekliği gibi problemler varsa bunların tedavisi için doktorunuza başvurun. Ama kalp krizi geçiriyorsanız, süratle acil müdahale olabileceğiniz bir hastaneye başvurun. Size acil anjio ve stent konulması gerekiyor derlerse de kabul edin. Çünkü kalp krizi öldürür, zamanında müdahale kalp kası ve hayatta kalım için çok önemlidir.